Ponieważ koreańskie trunki od zawsze były częścią jedzenia, sezonowości, obrzędów przodków, gościnności i tożsamości – nie tylko rozrywki (choć zawsze wiązały się z nią również liczne atrakcje), mogą nam wiele powiedzieć o samej historii Korei.
Dowody na warzenie w Korei sięgają starożytnego okresu Trzech Królestw (57 p.n.e. – 668 n.e.), choć fermentacja i spożycie alkoholu z pewnością sięgają znacznie dalej.
Te wczesne trunki różniły się smakiem i metodami produkcji, ale położyły podwaliny pod bogatą koreańską tradycję fermentacji, a nawet wpłynęły na rozwój japońskich technik warzenia sake.
W epoce Goryeo (918–1392 n.e.) sool stał się integralną częścią życia codziennego i uroczystości w całym spektrum społecznym. Najstarszym i najłatwiej dostępnym soolem było niefiltrowane wino ryżowe, takie jak makgeolli — historycznie warzone w domu i spożywane przez klasę robotniczą, podobnie jak ale czy piwo w Europie.
Warzenie sool było często tradycją domową, przekazywaną z pokolenia na pokolenie i w wielu kontekstach ściśle związaną z pracami domowymi kobiet.
Czyste wina ryżowe natomiast sygnalizowały ceremonie i status. Yakju, cheongju, a później soju, często kojarzono z dworskimi uroczystościami, formalnymi bankietami, elitarnymi domami i konfucjańskimi rytuałami przodków.
Destylacja dotarła do Korei w czasach dynastii Yuan (1271–1368), kiedy półwysep był poddawany powtarzającym się najazdom mongolskim i rządom lennym.
Destylacja, przywieziona przez Mongołów, którzy nauczyli się tej techniki od Persów, zakorzeniła się później w regionach takich jak Andong, gdzie wpływy cesarskie i lokalne tradycje browarnicze pomogły ukształtować rozwój koreańskiego soju.
To starsze soju wymagało ziarna i umiejętności technicznych, co oznaczało, że nie było po prostu tanim, masowym napojem. Należało do innej, historycznej gospodarki alkoholowej – ukształtowanej przez ograniczone zasoby, lokalne rzemiosło i regionalne style.

Scena w tawernie „Jumak” (주막, 酒幕) autorstwa malarza Kim Hong-do (金弘道), dynastia Joseon, koniec XVIII wieku. ⓒ Koreańskie Muzeum Narodowe.

Trzech mężczyzn pijących alkohol, koniec dynastii Joseon. ⓒ Koreańska Biblioteka Narodowa.
Kultura picia
Scena w tawernie „Jusageobaek” (주사거배, 酒肆擧盃) autorstwa Shin Yun-Boka (申潤福), dynastia Joseon, koniec XVIII wieku. ⓒ Muzeum Sztuki w Kansong
Późny okres Joseon
W późnym okresie Joseon (1392–1910) kontynuowano wiele z tych wzorców. W domach elity alkohol był bardziej zróżnicowany i wyrafinowany, podczas gdy zwykli ludzie polegali na prostszych, warzonych napojach. Wiedza o browarnictwie była często przekazywana z pokolenia na pokolenie, a wiele regionalnych tradycji wykształciło własne style.
Oprócz rodzimych trunków, do Korei napływały luksusowe trunki z Chin i Japonii. W XIX wieku jedzenie na mieście stało się modne wśród koreańskiej elity, która delektowała się importowanymi whisky, winami i piwami.
Konsumpcja zagranicznych trunków wzrosła po 1876 roku, kiedy Korea została zmuszona do otwarcia swoich portów dla statków amerykańskich, japońskich i europejskich.

![Zdjęcie przedstawiające Myeongdong w Seulu w okresie japońskiej kolonizacji (ok. lat 30. XX wieku); wszystkie szyldy są po japońsku, a ulicą spacerują kobiety w kimonach. Napis u góry zdjęcia brzmi: „widok na słynne miejsce, keijyo” [pisownia oryginalna]](https://framerusercontent.com/images/tQ4CuUc8mBvPUHGlA9b9TBasVCY.webp?width=1587&height=1112)
Centrum handlowe Myeongdong i Chungmuro w Seulu znane było jako Honcho-dori (本町通 / 혼마치도리) w okresie kolonialnym Japonii. Na tym zdjęciu wszystkie szyldy są w języku japońskim, ponieważ używanie języka koreańskiego na szyldach, ogłoszeniach publicznych i nazwach ulic było zabronione.
Największy przełom w tej historii nastąpił w okresie kolonialnym Japonii – oficjalnie trwającym od 1910 do 1945 roku, choć proces absorpcji rozpoczął się kilka lat wcześniej.
Pod rządami Japonii rząd okupacyjny ściśle kontrolował dostawy ryżu, nakładał wysokie podatki, regulował produkcję i skutecznie zakazał koreańskiego browarnictwa domowego.
Nawet w języku widać próby wymazania „koreańskości” soolu.
Historycznie zarówno cheongju, jak i yakju odnosiły się do klarownych win ryżowych. Cheongju dosłownie oznacza „klarowne wino”, podczas gdy yakju oznacza „wino lecznicze”. Pod rządami japońskimi władze kolonialne na nowo zdefiniowały cheongju i ograniczyły użycie nuruk w jego produkcji. Zgodnie z nowymi terminami, „cheongju” odnosiło się zasadniczo wyłącznie do sake wytwarzanego z koji lub ipguk (japońskiego zmodyfikowanego startera fermentacyjnego), który był łatwiejszy w masowej produkcji, ale jednocześnie ograniczał różnorodność mikrobiologiczną i upraszczał smak.
Małe browary zostały wyparte z rynku, a ich miejsce zajęły duże (zazwyczaj należące do Japończyków) browary sake. W tym samym okresie japońskie firmy piwowarskie otwierały browary w okupowanej Korei, a spożycie piwa – nigdy niebędące tradycyjnym elementem koreańskiej kultury picia – było promowane.

Reklama w koreańskiej gazecie z lat 30. XX wieku promująca cheongju Sakuramasamune (櫻正宗). ⓒ Heo Shi-myeong
Te kolonialne zmiany są istotne, ponieważ nie tylko regulowały rynek alkoholu, ale także przerywały przekazywanie wiedzy. Warzenie sool było często umiejętnością domową, przekazywaną z pokolenia na pokolenie, a kontrola kolonialna zaburzyła tę ciągłość na wszystkich krańcach spektrum społecznego. Szacuje się, że pod japońską okupacją utracono ponad 600 receptur na trunki przodków.
Skutki były dalekosiężne. Przez dziesięciolecia po wyzwoleniu w 1945 roku japońskie „cheongju” pozostawało punktem odniesienia pod względem jakości, przyćmiewając rodzime style sool, takie jak yakju, i marginalizując tradycyjne techniki. A spożycie piwa nadal znacznie przewyższa tradycyjne koreańskie style, takie jak makgeolli.
Okres kolonialny zmienił więc nie tylko sposób produkcji alkoholu, ale także to, kto go kontrolował i co oznaczał.
Wojna i niedobór żywności

Przed sklepem mięsnym Samsung na targu Namdaemun w Seulu, 1959 r. ⓒKoreańska Komisja ds. Praw Autorskich
Niestety, koniec II wojny światowej w 1945 roku i wyzwolenie spod japońskiej okupacji nie oznaczały końca problemów Korei.
W latach 1950–1953 Stany Zjednoczone i mocarstwa radziecko-chińskie toczyły krwawą wojnę zastępczą na ziemi koreańskiej. Szacuje się, że w wojnie koreańskiej zginęło 3 miliony ludzi – głównie cywilów – w tym niszczycielskim konflikcie, który zniszczył wszystkie większe miasta na półwyspie i spowodował dotkliwe niedobory żywności trwające dekady.
Aby złagodzić brak bezpieczeństwa żywnościowego, w latach 1963–1977 zakazano używania ryżu do produkcji alkoholu. Browarnicy zaczęli używać mąki pszennej i skrobi, takich jak bataty, co zmieniało tradycyjne smaki i pogarszało jakość fermentacji.
W rezultacie koreańska kultura picia przesunęła się w kierunku przemysłowego soju, które stało się dominującym trunkiem na co dzień.
Era komercyjna koreańskiego alkoholu
Masowo produkowane soju – typ „zielona butelka” – jest tanie w produkcji i tanie w piciu.
We współczesnej koreańskiej kulturze kulinarnej rozcieńczone soju (które ma znacznie niższą zawartość alkoholu niż jego wykwintni poprzednicy) często zajmuje to samo miejsce w życiu towarzyskim, co piwo czy wino stołowe w innych krajach: jest powszechnie dostępnym napojem, którym można się dzielić, który pasuje zarówno do grillowanego mięsa, nocnych przekąsek, jak i do duetów karaoke o 4 rano.
W rzeczywistości jest tak popularne, że Jinro Soju jest najlepiej sprzedającym się trunkiem na świecie od ponad dwóch dekad.
Jednak wraz ze wzrostem popularności komercyjnego piwa i soju, tradycyjne koreańskie metody warzenia piwa podupadły, odchodząc w zapomnienie na dziesięciolecia.

Miesięczne propozycje z The Sool Gallery
Jednak historia soolu to nie tylko historia zaniku.
Korea przeżywa obecnie renesans tradycyjnego wyrobu alkoholi, napędzany odnowionym zainteresowaniem krajowym, rosnącą ciekawością międzynarodową i wsparciem rządowym.
Odrodziły się małe browary i gorzelnie, a wielu producentów odrzuciło przemysłowe skróty na rzecz złożoności smaku, ekspresji terroir i autentyczności kulturowej.
„Sake jest importowane i sprzedawane po wysokich cenach… ale nasz tradycyjny trunek jest lekceważony, co napędzało moją determinację”.
– Mistrz Park Hung-sun (Solsongju)
Ta „nowa fala” zmienia postrzeganie makgeolli, soju i klarownych win z tanich reliktów przeszłości stają się one trunkami rzemieślniczymi, wyróżniającymi się głębią smaku, bogatym dziedzictwem i kulinarną wszechstronnością.
Widać to również w terminologii: potocznie wielu Koreańczyków nadal używa zamiennie terminów cheongju i yakju, ale następuje cicha zmiana w ich rozumieniu. Wiele osób kojarzy cheongju z winami ryżowymi w stylu sake, często podawanymi podczas uroczystych okazji, podczas gdy yakju jest silniej związane z tradycyjnymi koreańskimi metodami warzenia.
W ciągu ostatnich kilku lat pojawił się nowy termin: „맑은술” (malgeun-sool) lub „맑은주” (malgeun-ju) – oba oznaczają „czyste wino”. 맑은 to słowo pochodzące z języka koreańskiego, często używane do opisania czystego nieba lub czystej wody, podczas gdy cheong (청) ma pochodzenie chińskie. Niektóre młode browary preferują nazwę kategorii malgeun-sool, ponieważ brzmi ona bardziej inkluzywnie, nowocześnie i typowo koreańsko.
Co oznacza sool?

Choi w Berlinie oferuje wyrafinowane, sezonowe menu, które łączy tradycyjną koreańską fermentację ze świeżymi europejskimi składnikami. Dopełnieniem menu jest sool i wino.
„Poprzez sezonowe menu degustacyjne zgłębiam dialog między Koreą a Europą, tworząc dania, które są zarówno głęboko zakorzenione w tradycji, jak i otwarte na nowe pomysły – wyraz czasu, cierpliwości, kreatywności i kultury”.
– Sooyeon Choi (Choi)

Alice Jun z brooklińskiej restauracji Hana Makgeolli i Lee Jun-pyo z Ggulggeok House w Busan świętują premierę swojego eksperymentalnego makgeolli Everything Makgeolli w sierpniu 2025 roku.
Po pierwsze: nuruk.
Cechą charakterystyczną koreańskiej fermentacji alkoholowej jest użycie nuruk (누룩), tradycyjnego startera fermentacyjnego, który dostarcza enzymów, drożdży i bakterii kwasu mlekowego.
Nuruk – wytwarzany z pszenicy, jęczmienia i/lub ryżu – pełni funkcję zbliżoną do japońskiego koji, jednak wyróżnia się bardziej zróżnicowaną, „dziką” mikroflorą, która nadaje koreańskim trunkom ziemisty, wyrazisty charakter o zaskakującej złożoności i głębi.
Przepisy na nuruk różnią się znacznie w zależności od regionu, pory roku i rodziny (niektóre szczepy są przekazywane z pokolenia na pokolenie, niczym cenione pamiątki rodzinne), a wielu piwowarów dodaje do swoich receptur lokalne dzikie zioła, igły sosnowe lub owoce.
W typowym procesie ryż jest myty (i myty wielokrotnie, aż woda stanie się klarowna), moczony, gotowany na parze i schładzany.
Następnie ryż miesza się z nurukiem i wodą, aby uzyskać zacier startowy zwany mitsool (밑술), który umożliwia rozpoczęcie fermentacji.
Następnie piwowarzy mogą dodać więcej gotowanego na parze ryżu i wody w jednej lub kilku turach, zwanych dotsool (덧술), aby zwiększyć zawartość cukru, alkoholu i aromatu. Pojedyncza porcja daje danyangju, dwie porcje dają iyangju, a trzy porcje dają samyangju. To stopniowe dodawanie składników pozwala fermentacji rozwinąć się bardziej złożono niż w przypadku zacieru jednorazowego.
Składniki roślinne można dodawać podczas fermentacji, aby nadać smak bezpośrednio zacierowi, lub po fermentacji w formie naparu, w zależności od tego, czy producent chce uzyskać bardziej rustykalny profil w stylu takju, czy czystszy finisz w stylu yakju.
Po fermentacji zacier jest prasowany lub przecedzany.
Ten niefiltrowany płyn to takju, mętne wino ryżowe z zawieszonym osadem ryżowym. Makgeolli to lżejszy rodzaj takju, zazwyczaj wytwarzany poprzez rozcieńczenie gotowego zacieru większą ilością wody przed butelkowaniem.
Aby uzyskać yakju (약주) lub cheongju (청주), niefiltrowane wino ryżowe pozostawia się do opadnięcia. W ten sposób naturalnie się oddziela: osad ryżowy na dnie, a klarowny płyn na górze.
Wiele odmian takju i yakju pozostaje „żywych” po rozlewie, przez co powoli fermentują w opakowaniu. Dlatego też świeże saeng makgeolli (생막걸리) może zachowywać szczytową świeżość przez niezwykle krótki czas – zaledwie 1–2 tygodnie od momentu butelkowania – i wymaga przechowywania w warunkach chłodniczych na każdym etapie: od opuszczenia browaru aż po podanie w kieliszku.
Aby zapewnić eksport lub dłuższy okres przydatności do spożycia, niektórzy producenci stosują pasteryzację niskotemperaturową, aby spowolnić lub zatrzymać aktywność mikroorganizmów i ograniczyć nadmierne nasycenie dwutlenkiem węgla. Dzięki temu napój jest bardziej stabilny, ale może również złagodzić jego rześki, świeży lub dziki charakter.
Tradycyjne soju powstaje w wyniku destylacji w pełni sfermentowanego zacieru ryżowego, zazwyczaj po fermentacji podobnej do yakju lub takju. W starszych metodach zacier był podgrzewany w glinianym alembiku zwanym sojutgori (소줏고리), a para skraplana w klarowny spirytus.
To bardzo różni się od współczesnego rozcieńczonego soju, które jest wytwarzane z neutralnego alkoholu, a nie z destylowanego zacieru ryżowego.
Jeśli nie dodano ich wcześniej podczas fermentacji, można dodać składniki botaniczne, takie jak zioła, jagody i owoce, macerując je w destylowanym soju lub dodając do yakju.
Yakju, cheongju i tradycyjne soju mogą być następnie leżakowane dłużej – często w niskich temperaturach lub w onggi – w celu zmiękczenia alkoholu, zharmonizowania aromatów pochodzących z zaczynu i umożliwienia połączenia się smaków.












































